Alfabet polski

Alfabet jest systemem znaków służących do zapisu większości języków świata. Alfabet polski dawniej, jeszcze za czasów naszych dziadków, nazywany był abecadłem. Oparty jest on na alfabecie łacińskim (łacinka), który jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na całym świecie (posługuje się nim co trzeci człowiek na Ziemi). Alfabet łaciński inaczej zwany alfabetem rzymskim z kolei wywodzi się z alfabetu etruskiego i początkowo składał się z 21 znaków:
A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X

 

Alfabet polski składa się aktualnie z 32 następujących liter:

A  Ą  B  C  Ć  D  E  Ę  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  Ń  O  Ó  P  R  S  Ś  T  U  W  Y  Z  Ź  Ż

Nie występują w nim litery alfabetu łacińskiego: Q, V, X. Dodane natomiast zostały litery: Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ó, Ś, Ź, Ż, zawierające znaki diakrytyczne.

 

Ciekawostka o alfabecie polskimW języku polskim nie występują słowa rozpoczynające się na litery Ą, Ę, Ń oraz Y.

 

Brzmienie wszystkich, nawet nowo wymyślonych, wyrazów w języku polskim da się zapisać zgodnie z regułami polskiej ortografii wyłącznie za pomocą wymienionych 32 liter - argumentuje Rada Języka Polskiego - instytucja opiniodawczo-doradcza w sprawach używania języka polskiego. Jednakże, trzy litery łacińskie - Q, V, X - które nie są zaliczane do liter polskiego alfabetu, towarzyszą językowi polskiemu w zapożyczonych wyrazach pochodzenia obcego (najczęściej w nazwiskach niemieckich i francuskich), zmieniając się przeważnie w litery polskiego alfabetu w miarę częstego stosowania wyrazów zawierających podane wyżej trzy litery łacińskie.

W wyniku takiego podejścia powstają odmiany słów obcojęzycznych, np. "Firefox"  i "Firefoks", gdzie łacińska litera X zgodnie z jej brzmieniem została zastąpiona literami KS.

 

Ciekawostka o literach polskichPrzy punktowaniu alfabetycznym zazwyczaj nie są stosowane litery diakrytyzowane: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż, zastosowanie natomiast mają litery alfabetu łacińskiego q, v, x, pojawiające się automatycznie w edytowanym tekście w programach komputerowych.

 

Wiele światowych systemów zapisu opartych na alfabecie łacińskim stosuje "dwuznaki", "trójznaki" itd., czyli grupy znaków oznaczających pojedynczy dźwięk.

Do polskich dwuznaków należą CH, CZ, DZ, , , RZ, SZ.

Jedynym występującym w języku polskim trójznakiem jest trigraf DZI.

 

Ciekawostka o alfabecie polskimPodczas panowania cesarza Mikołaja I Romanowa w roku 1852 planowano w Polsce zastąpić dotychczasowy alfabet oparty na alfabecie łacińskim cyrylicą.

Przykład

Повро́тъ Таты
пр̌езъ А. Мицкевича

По́йдзьце о дзятки, по́йдзьце вшистке разэмъ
За място, подъ слупъ на взго́рэкъ,
Тамъ пр̌едъ цудовнымъ кле̨книйце образэмъ,
Побожне змо́вце пацёрэкъ.

Тато не враца ранки и вечоры
Вэ Лзахъ го чекамъ и трводзэ;
Розлялы р̌еки, пэлнэ звер̌а боры,
И пэлно збо́йцо́въ на дродзэ.
(...)

Цалуя̨ земе̨, потэмъ въ име̨ Ойца,
Сына и Духа све̨тэго,
Ба̨дзь похвалёна пр̌енайсьве̨тша Тро́йца
Тэразъ и часу вшелькего.
(...)

Drogi Użytkowniku, w ramach naszej strony stosujemy pliki cookies. Ich celem jest świadczenie usług na najwyższym poziomie, w tym również dostosowanych do Twoich indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu. W każdej chwili możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies.